نشانه های حتمی و غیر حتمی ( نشانه های محتوم و غیر محتوم )
نشانه های حتمی : حتما تحقق می یابند
نشانه های غیر حتمی یا غیر محتوم :
نشانه هایی هستند که ممکن است اتفاق بیفتند و ممکن است تحقق نیابند
روایت : " عبدالله بن سنان از امام صادق (ع) نقل کرد که حضرت فرمود : ندای آسمانی از (نشانه های) حتمی است . خروج سفیانی از (علائم) حتمس است. کشته شدن نفس پاک از (آیات) حتمی است. دستی که (ظهور قدرت خداست و ) از آسمان طلوع می کند از (نشانه های) حتمی است. (سپس) امام در (ادامه) فرمود: و از نشانه های حتمی است امر فزع آور تکان دهنده در ماه رمضان که خوابیده را بیدار میکند و بیدارها را به تکان ( توام با ترس و تحیر) می اندازد و دختر با عفت را از خانه خود بیرون می آورد. " (بحارالانوار ج ۵۲. باب ۲۵. ص ۲۳۳. ح۹۸. )
در این روایت علاوه بر آنکه حتمی بودن بعضی علائم ظهور
به صراحت بیان شده برخی از آنان نیز شمارش گردیده است :
۱) فریادی آسمانی که نام امام زمان (عج) را ندا میکند.
۲) ظهور شخصی که چون ابوسفیان و فرزندان او عمل میکند یعنی انسانها را به ضلالت و گمراهی فراخوانده و با حق و حقیقت به جنگ بر میخیزد و قیام و دعوتش در منطقه خاورمیانه است البته احتمال این معنا نیز هست که او از نسل ابوسفیان باشد.
۳) کشته شدن نفس زکیه یعنی به شهادت رسیدن شخصست ژاک و مهذب و مورد نظر حضرت حق ( که بر اساس پاره ای از روایت ۱۵ روز یا زمانی کم پس از کشته شدن او حضرت قیام میکند)
۴) ظاهر شدن دستی از آسمان که به نظر می رسد مقصود ظهور قدرت الهی باشد یا جریانات و حوادثی در کرات دیگر رخ دهد و یا واقعا دستی به صورت یک امر خارق العاده و غیر عادی در آسمان نمایان گردد با حکایات مرموز.
۵) امری تکان دهنده که بر اثر آن تحیر و دهشت و وحشت همه را فرا بگیرد.
ندای آسمانی
یکی از علائم ظهور ندای آسمانی است که در احادیث به خوبی توصیف شده است :
۱. " نداکننده ای از آسمان نام حضرت قائم (ع) را ندا می کند و هرکس که میان مشرق تا مغرب است آن را مشنود. پس خوابیده ای نمی ماند مگر آنکه (به جهت این ندا) بیدار می شود. و ایستاده ای نمی ماند مگر اینکه ( به خاطر این ندا) می نشیند و نشسته ای نمی ماند مگر آنکه از آن ندا بر پاهایش می ایستد و آن صدای جبرئیل روح الامین است." (بحار الانوار . ج ۵۲. باب ۲۶. ص ۲۹۰. ح ۳۲. )
۲. از عبدالله بن سنان روایت شده که " در محضر امام صادق (ع) بودم ژس شنیدم که مردی از اهل همدان برای حضرت میگفت: جماعتی ما را سرزنش می کنند و می گویند : شما گمان می کنید که ندا کننده ای از آسمان اسم صاحب این امر را ندا می کند ( و این پنداری بیش نیست ) در این وقت امام صادق (ع) که تکیه داده بوند بر خواستند و نشستند ( از شدت ناراحتی ) سپس فرمودند : این مطلبی را که میخوام بگویم از من نقل نکنید (بلکه) از پدرم روایت نمایید و بر شما در این خصوص حرجی نیست. هادت می دهم بر اینکه از پدرم (امام باقر (ع)) شنیدم که می فرمود : به خدا سوگند که این امر در کتاب خداوند عز وجل (یعنی قرآن) واضح است آنجا که می فرماید *اگر بخواهیم آیت و نشانه ای از آسمان بر آنان فرود می آوریم تا در برابر آن گردنهایشان خاضع گردد* پس در آن روز کسی بر روی زمین نمی ماند مگر آنکه در برابر آن آیت آسمانی ( و غیر عادی که ندا کردن اسم صاحب الامر علیه السلام است ) خاضع گشته و گردن فرود می آورند. پس اهل زمین به آن ندا ایمان می آورند آنگاه که به دنبال آن صوتی را از آسمان ( باز به صورت غیر عادی ) می شنوند که می گوید : آگاه باشید! به درستی که حق با علی بن ابی طالب (ع) و شیعه ی اوست .... " (بحارالانوار ج ۵۲. باب ۲۶. ص ۲۹۲. ح ۴۰.)
ندای تشکیکی
چنانکه از روایات استفاده می شود
در برابر نداهای حق و آسمانی
نداهای شیطانی نیز به کار می افتد
و این موجب می شود عده ای نا آگاه و سست ایمان
از نداهای حق و آسمانی رو برگردانده
و در برابر حضرت ایستادگی کنند.
برای آنکه محبان و علاقه مندان از این مخاطره و تهدی
د مصون بمانند باید اطلاعات و آگاهی خویش را
از علائم ظهور و مباحث مرتبط با حضرت بقیه الله
(سلام الله علیه) افزایش دهند و روایات معتبر در این زمینه
را مطالعه نمایند تا بتوانند حق را از باطل تشخیص دهند
و این توصیه ای است که در این حدیث به صراحت آمده است :
" زراره بن اعین گوید : شنیدم امام صادق (ع) می فرمود : منادی ای از آسمان ندا می کند که فلانی امیر شماست و منادی ای ندا می کند که علی (ع) و شیعیان او رستگارند. گفتم: (با این وصف دیگر همه باید به طرف حضرت مهدی (عج) کشیده شوند و موافق او گردند) پس بعد از این چه کسی با مهدی (عج) مقاتله میکند؟ فرمود : به درستی که شیطان (در مقابل) برای مردی که از بنی امیه است و شیوه ی آنها را دارد و یا فقط شیوه اش بنی امیه ای است ندا می کند که فلانی و شیعیان او رستگارند. گفتم : پس چه کسی راستگو از دروغگو را می شناسد؟ امام فرمودند : کسانی راستگو را از دروغگو می شناسند که احادیث ما را یاد گرفته و روایت کرده اند و بر اساس همان احادیث از قبل می گویند که چه می شود و چه پیش می آید و می دانند حضرت مهدی (ع) و حضرت علی (ع) و شیعیانش هستند که صاحبان حق و راستگویانند. " ( کتاب الغیبه للنعمانی. باب ۱۴. ص ۲۶۴. ح ۲۸.)
بنابراین ارتقاء معرفت در ابعاد گوناگون جریان ظهور
حضرت مهدی ( عج) با استفاده از منابع معتبر ضروری است
توضیحی بایسته :
باید به این نکته ظریف و دقیق توجه داشت که میان امر محتوم و وعده ی حق تفاوت است. وعده ی حق به هیچ وجه دچار تغییر و تبدیل نگشته و تخلف ناپذیر است. اما امر حتمی - که از وعده های خداوند نیست - هرچند نسبت به امر غیرحتمی امکان عدم تحققش بسیار ضعیف است ولی ممکن است "بدائی" حاصل شود و آن امر به وقوع نپیوندد. به بیان دیگر وعده ی خداوند حتمی حتمی است و احتمال عوض شدنش صفر است. ولی امر محتومی - که در زمره ی وعده های الهی نباشد - احتمال عوض شدن آن هست هرچند این احتمال ده درصد و یا کمتر باشد. به روایت ذیل دقت کنید :
" داودبن قاسم روایت کرده که در خدمت امام محمد تقی (ع) بودیم پس ذکر سفیانی به میان آمد و درباره ی آنچه در روایت آمده که خروجش از امور و نشانه های حتمی است سخن گفته شد. پس به امام (ع) گفتم : ایا برای خداوند بدایی در امر محتوم رخ میدهد؟ فرمود: بله. گفتیم: پس می ترسیم که برای خداوند درباره ی ظهور قائم (ع) بدایی حاصل شود. امام فرمودند : (ظهور و خروج و قیام) قائم از میعاد ( و در زمره ی وعده های الهی) است. "
در حدیث شریف حضرت به خوبی امر محتوم را از وعده ی الهی تفکیک فرموده است. در امر محتوم وقوع بداء ممکن است ولی در وعده ی الهی تحقق بداء ممکن نیست. ظهور حضرت ولی عصر (عج) از وعده های الهی است و از این رو هیچ تغییر و تبدیلی در آن راه ندارد ولی خروج سفیانی از امور محتوم الهی است و بنابراین ممکن است با حصول بدائی محقق نشود. از این تفکیک دقیق و عمیق می توان چنین استفاده کرد که ممکن است با تضرع و دعای خوبان و صالحان و استجابت حضرت حق برخی از نشانه های حتمی که شدید و سخت بوده و گرفتاری ها و ناگواری هایی در بر دارند محقق نشوند .
برگرفته از کتاب ارزشمند حضرت بقیه الله
برگرفته از بیانات حضرت آیت الله محمد شجاعی
در دو دهه ی ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰
که توسط خوده ایشان بازنگری و تصحیح شده است
